Κωστής Παλαμάς: Σαν σήμερα η γέννηση ενός λόγιου

Ο Κωστής Παλαμάς γεννήθηκε σαν σήμερα το 1859 στην Πάτρα με καταγωγή από το Μεσολόγγι. Η οικογένεια του Παλαμά από την πλευρά του πατέρα του είχε πλούσια λόγια δράση. Θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός, κριτικός της λογοτεχνίας, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ποιητές, ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της νεοελληνικής ποίησης.
 
Μαζί με τον Γεώργιο Δροσίνη και το Νίκο Καμπά υπήρξαν από τους πρωτοπόρους της Νέας Αθηναϊκής Σχολής.
Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της λεγόμενης «γενιάς του '80» είναι και η υιοθέτηση της δημοτικής γλώσσας η οποία από το 1888 άρχισε να χρησιμοποιείται όλο και πιο συχνά και στην πεζογραφία.

palamasok.jpg

                 
 Τα παιδικά του χρόνια στιγματίστηκαν από το θάνατο των γονιών του σε ηλικία 6 χρόνων…γι΄ αυτό και όσα από τα ποιήματά του, αναφέρονται σε αυτή την ηλικία, προσδίδουν την δυσάρεστη αυτή θέση που βρέθηκε ως παιδί ο Κωστής Παλαμάς.(Ο θάνατος του μικρού του γιού Άλκη σε ηλικία 4 ετών ήταν άλλο ένα τραγικό γεγονός στην μετέπειτα ζωή του ποιητή.)
 
Ερχόμενος στην Αθήνα το 1875 γράφτηκε στην Νομική Σχολή, τον κέρδισε όμως η λογοτεχνία. Το έργο του ιδιαίτερα σημαντικό, τον κατέστησε ως έναν από τους σπουδαιότερους ‘’πρωτεργάτες’’ της νεοελληνικής ανανέωσης. Κι αυτό, γιατί έχοντας μελετήσει τον Κάλβο, φάνηκε η κριτική διορατικότητά του. Συνέχεια αυτού ήταν η μελέτη του Διονυσίου Σολωμού και του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Εκτός όμως από τα τόσο σπουδαία ονόματα Ελλήνων λόγιων, ο Παλαμάς έχει και μια αδυναμία στον Δυτικό Πολιτισμό. Κατόπιν αυτού, παρατηρούμε στα κριτικά του δοκίμια τον ενθουσιασμό του για τα ευρωπαϊκά λογοτεχνικά και πνευματικά κινήματα.
       
 
 Ο Παλαμάς ήταν ένας ευαίσθητος άνθρωπος, ύμνησε την γυναίκα και ήθελε πάντα να έχει μία μούσα να τον εμπνέει. Σίγουρα ένα από τα αντιπροσωπευτικά έργα του ποιητή –και όχι μόνο- ‘’Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου’’ θεωρείται από πολλούς ως η κορυφαία έκφραση της λυρικής σκέψης του Παλαμά. Οι εναλλαγές που συμβαίνουν στο τεράστιο ταξίδι του πρωταγωνιστή θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ιστορική αναδρομή αλλά και ένα ποίημα ιδιαίτερα προφητικό.
 
Ο Προφητικός είναι ο όγδοος από τους δώδεκα λόγους και ο πιο παλιός. Γράφτηκε το 1899, δηλαδή την επαύριο της εθνικής ταπείνωσης του '97 . Σ' αυτόν ο ποιητής, βαθιά πληγωμένος, εκφράζει τη συνείδηση του έθνους του. Το σκηνικό τοποθετείται στο Βυζάντιο και τα γεγονότα μετατρέπονται σε προφητείες. Βλέπουμε στην Πόλη το βασιλιά να διασκεδάζει, να παίρνει μέρος σε αγώνες σαν άλλος Νέρωνας και να αποθεώνεται από τους κόλακες και τους αυλόδουλους.
 
Ο Τούρκος πλησιάζει, αλλά όλοι μένουν αδιάφοροι, παραδομένοι στη διαφθορά. Κανένας δεν ακούει τη φωνή των ακριτών. Ο ποιητής-προφήτης τα βλέπει όλ' αυτά, αγανακτεί και προλέγει το χαμό της πολιτείας. Ο πόνος του για τον ξεπεσμό και το κατάντημα που βλέπει, φτάνει ως τα όρια της απελπισίας και από κει αναδύεται ένα όραμα ελπίδας και αισιόδοξο μήνυμα εθνικής αναγέννησης.
 
‘Ένα άλλο σημαντικό γεγονός θα μπορούσε να θεωρηθεί η ανάθεση του Ολυμπιακού Ύμνου στον Κωστή Παλαμά. Στο έργο του χρησιμοποιούσε τη δημοτική, αλλά ως Γραμματέας του Πανεπιστημίου έγραφε τα επίσημα έγγραφα σε αυστηρή καθαρεύουσα. Μία άλλη επισήμανση είναι ότι είχε προταθεί για το Νόμπελ Λογοτεχνίας 14 φορές χωρίς επιτυχία.
 
 
 Στις 27 Φεβρουαρίου του 1843 έφυγε από τη ζωή . Η κηδεία του ήταν η μεγαλύτερη αντικατοχική συγκέντρωση. Ο Άγγελος Σικελιανός είχε πει στον επικήδειο για τον Παλαμά ‘’ Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα''.Την στιγμή που ξεκίνησε τον επικήδειο, η ‘’λαοθάλασσα’’ του κόσμου που είχε συγκεντρωθεί, άρχισε να ψέλνει τον Εθνικό Ύμνο.
 
 Γράφει η Δέσποινα Σιδέρη