"Ελεύθερος είναι εκείνος που μπορεί να ζει χωρίς να λέει ψέματα."Αλμπέρ Καμύ

Ο Αλμπέρ Καμύ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς και φιλοσόφους. Γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου του 1913 στην Αλγερία από Γάλλο πατέρα και Ισπανίδα μητέρα. Τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας,  στις 10 Δεκεμβρίου του 1957. Έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα 4 Ιανουαρίου του 1960 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Aφιέρωνε τα βιβλία του στην μητέρα του…ενώ ήταν αγράμματη και δεν θα μπορούσε να τα διαβάσει ποτέ.

Δεν ξέρουμε αν χρωστά την τεράστια φήμη του στα μυθιστορήματα ‘’Ο Ξένος’’ ή ‘’Η Πανούκλα’’ ή στα θεατρικά έργα ‘’Καλλιγούλας’’ και ‘’Οι Δίκαιοι’’ ή στα φιλοσοφικά δοκίμια ‘’Ο Μύθος του Σίσυφου’’ και ‘’Ο Επαναστατημένος άνθρωπος’’(τα παραπάνω είναι από τα πιο γνωστά)  ή στην ίδρυση του ‘’Τheatre du Travail το 1935 στο Αλγέρι. Το ‘’Theater du Travail’’ αποτελείτο  από διανοούμενους, φοιτητές, καλλιτέχνες, εργάτες. Ο ίδιος ο Καμύ θα πρωτοστατήσει ως σκηνοθέτης, διασκευαστής και ηθοποιός. Αργότερα θα μετονομαστεί σε ‘’Θέατρο της Ομάδας’’.

Το πέρασμά του από το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα υπήρξε σύντομο…μόνο δύο χρόνια έμεινε εγγεγραμμένος σε αυτό. Ο Καμύ υπήρξε φίλος με έναν άλλο μεγάλο φιλόσοφο της Γαλλίας τον Ζαν Πωλ Σαρτ.

Ο Σαρτρ και ο Καμύ συναντήθηκαν για πρώτη φορά τον Ιούνιο του 1943 στο Παρίσι, στην πρεμιέρα του θεατρικού έργου του Σαρτρ ''Οι μύγες'' εμπνευσμένο από την Ορέστεια και με ποικίλους συμβολισμούς όσον αφορά την αντίσταση στους γερμανούς κατακτητές. Η συνάντηση αυτή σηματοδότησε την απαρχή μιας φιλίας, η οποία εν τούτοις επτά χρόνια αργότερα θα κατέληγε σε ανοιχτή σύγκρουση, για το θέμα της προτεραιότητας της ελευθερίας ή της ισότητας. Και να γιατί:

Τον Οκτώβριο του 1951, ο Καμύ δημοσίευσε τον «Επαναστατημένο άνθρωπο».Η "φιλοσοφία της εξέγερσης" του Καμύ επεσήμαινε ότι «η ελευθερία χωρίς δικαιοσύνη είναι η αγριότητα του πιο ισχυρού. Και η δικαιοσύνη χωρίς ελευθερία είναι η κυριαρχία του συρματοπλέγματος.»

Ο Σάρτρ διαφωνεί. Κάτω από τον καπιταλισμό και τη φτώχεια, οι εργάτες δεν μπορούν να είναι ελεύθεροι. Ο κομμουνισμός επιτρέπει σε κάθε άτομο να ζήσει χωρίς ουσιαστική ανάγκη και ως εκ τούτου να είναι ελεύθερος. Το πρόβλημα είναι ότι, για τον Σαρτρ και πολλούς άλλους στην Αριστερά, ο κομμουνισμός απαιτούσε επαναστατική βία επειδή η υπάρχουσα τάξη έπρεπε να ανατραπεί. Στη δεκαετία του 1930 και στις αρχές της δεκαετίας του '40, η Αριστερά ήταν προσωρινά ενωμένη ενάντια στον φασισμό. Με την καταστροφή του φασισμού, επέστρεψε η ρήξη μεταξύ αριστερών που επιδοκίμαζαν τη βία και αυτών που την καταδίκαζαν. Με τη δημοσίευση του Επαναστατημένου ανθρώπου, ο Καμύ τασσόταν υπέρ ενός ειρηνικού σοσιαλισμού που δεν θα επέμενε στην επαναστατική βία. Ο Σαρτρ, εν τω μεταξύ,  πολεμούσε για τον κομμουνισμό και ήταν έτοιμος να υποστηρίξει τη βία.

Η διαφωνία μεταξύ των δύο φίλων δημιούργησε αίσθηση. Το γεγονός αυτό έλαβε χώρα το 1952 και  το περιοδικό τον κατηγόρησε «για ασαφή ανθρωπισμό, για αποϊστορικοποίηση των εξεγέρσεων και των επαναστάσεων και θεοποίηση του ανθρώπου, για αδυναμία αντίληψης της διαλεκτικής των επαναστάσεων -με αποτέλεσμα το έργο του να είναι η ψευδο-φιλοσοφία μιας ψευδο-ιστορίας των επαναστάσεων», όπως έγραφε ο στενός συνεργάτης του Σαρτρ, Φρανσίς Ζανσόν. Ο Σαρτρ, ο οποίος εξέλαβε το βιβλίο του Καμύ ως έμμεση επίθεση εναντίον του, δημοσίευσε μια εικοσασέλιδη αρνητική κριτική, και άλλες τριάντα σελίδες έγραψε ο Ζανσόν, όπου εξηγούσε γιατί η εν λόγω κριτική ήταν δίκαιη απέναντι στο έργο του Καμύ. Ο Καμύ έγραψε μια απάντηση που δεν την έστειλε στο περιοδικό ποτέ...επέλεξε τη σιωπή. (Οι πληροφορίες σχετικά με τη διαμάχη των δύο φιλοσόφων είναι από το artinews).

O Αλμπέρ Καμύ επισκέφθηκε την Ελλάδα το 1955 και έδωσε διάλεξη στο Γαλλικό Ινστιτούτο. Την διάλεξη αυτή, μαγνητοφώνησε ο ποιητής Ανδρέας Εμπειρίκος. Είχε αναφερθεί μεταξύ άλλων στην ελευθερία λέγοντας ότι:

 <<Η άνευ όρων ελευθερία είναι το αντίθετο της ελευθερίας. Την άνευ ορίων ελευθερία μόνον οι τύραννοι μπορούν να την ασκούν. Ο Χίτλερ ήταν ένας σχετικά ελεύθερος άνθρωπος, ο μόνος άλλωστε από όλη την Αυτοκρατορία του. Αλλά αν θέλουμε να ασκήσουμε μια αληθινή ελευθερία, αυτή δε μπορεί να ασκηθεί μόνο προς το συμφέρον τού ατόμου που την ασκεί. Η ελευθερία είχε πάντα ως όριο την ελευθερία των άλλων.>>

Ο Καμύ πίστευε ότι ‘’Πολιτική και δημοσιογραφία έχουν αξίες ασύμβατες- κατ’ αυτόν - καθώς ο πολιτικός αποκρύπτει την αλήθεια, ενώ ο δημοσιογράφος οφείλει να την ξεσκεπάσει, χαρακτηρίζοντας,τον δημοσιογράφο ιστορικό του άμεσου.’’ Η πίστη του αυτή αποτυπώθηκε και σε ένα από τα πολλά αποφθέγματά του, στο οποίο είχε πει:

<< Ο ελεύθερος Τύπος μπορεί να είναι είτε καλός είτε κακός, αλλά χωρίς ελευθερία, είναι απόλυτα βέβαιο ότι ο Τύπος δεν μπορεί να είναι οτιδήποτε άλλο από κακός.>>

 

 Επιμέλεια άρθρου: Δέσποινα Σιδέρη